بلوغ زودرس موضوعی است که بسیار باید بدان توجه شود چون این روز ها نسبت به گذشته بلوغ زودرس در کودکان زودتر شروع میشود. علائم بلوغ طبیعی و بلوغ زودرس تقریباً مشابه است. فقط زمان وقوع بلوغ تعیین کننده طبیعی بودن یا زودرس بودن بلوغ محسوب میشود. محدوده سن بلوغ در دختران ۸ تا ۱۳ سال و در پسران ۹ تا ۱۴ سال است. اگر شروع علائم بلوغ در دختران در سن کمتر از ۸ سال و در پسران در سن کمتر از ۹ سال باشد بلوغ زودرس اتفاق میافتد. اگر فرزندتان زودتر از این سن علائم بلوغ را نشان میدهد این موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید چون بیماری های مختلفی ممکن است منجر به بلوغ زودرس شود و یا یک علت زمینهای شناسایی گردد.
بلوغ زودرس چیست؟
بلوغ زودرس زمانی اتفاق میافتد که علائم بلوغ در دختران قبل از ۸ سالگی و در پسران قبل از ۹ سالگی ظاهر میشوند. این علائم ممکن است شامل رشد سینه در دختران، بزرگ شدن بیضه ها در پسران، رویش مو های ناحیه تناسلی، بوی بدن، آکنه و در برخی موارد شروع قاعدگی باشد.
علائم بلوغ زودرس
رشد سینه در دختران
بزرگ شدن بیضه و آلت تناسلی در پسران
رویش موهای ناحیه زیر بغل یا تناسلی
تغییر در بوی بدن و تعریق
بروز جوش و آکنه
جهش رشد قدی
تغییرات رفتاری مانند عصبانیت، حساسیت یا افسردگی
آغاز قاعدگی پیش از ۸ سالگی در دختران
بلوغ زودرس توسط پزشک مشخص میشود؟
پزشک با بررسی علائم و انجام آزمایش و معاینه و نیز شناسایی علت درمان را شروع میکند. معمولاً اگر علت زمینهای یا بیماری منجر به بلوغ زودرس شده باشد با درمان، علائم بلوغ زودرس بهبود پیدا میکند. ولی اگر مربوط به همان بلوغ زودرس باشد کودک باید تحت کنترل پزشک قرار گیرد و به صورت دورهای معاینه شود. چون بلوغ زودرس برای کودک هم مشکلات روانی همراه دارد هم مشکلات جسمانی. یکی از مشکلات جسمانی بلوغ زودرس این است که به علت زودتر بسته شدن صفحات رشد، قد کودک کوتاه باقی میماند و رشدش متوقف میشود و به خاطر تغییراتی که در بدن خود دارد و تفاوتی که در بین دیگر کودکان همسن احساس میکند خجالت میکشد و برایش رنجآور است. از لحاظ روانی نیز برای این کودکان مشکل ساز میشود و نیاز به درمان پیدا میکنند زیرا مشکلات رفتاری پیدا میکنند و ممکن است فعالیت های جنسی را در سنین پایین تجربه کنند.
بلوغ زودرس در کودکان کوچکتر میتواند استرس و فشار بسیار زیادی به همراه داشته باشد. البته نگران شدن درباره بلوغ زودرس کودکتان کافی نیست بلکه باید والدین علائم بلوغ زودرس را جدی بگیرند تا توسط متخصص کودکان مورد بررسی قرار گیرد. نباید به چشم یک بیماری ترسناک به آن نگاه کنید. این کودکان هم از لحاظ پزشکی هم روانی و اجتماعی سالمند و مشکلی ندارند. فقط باید به آنها کمک کنید تا بتواند با این شرایط به طور مناسبی برخورد کند تا کمترین آسیب را ببیند. نخست اینکه با او حرف بزنید و در حد سنش و بسیار آرام و مهربان واقعیت را برایش توضیح دهید. مطمئن باشید که او میداند این تغییرات طبیعی است و فقط کمی زودتر برایش اتفاق افتاده و دوستانش نیز به زودی با همین تغییرات روبرو میشوند. مراقب نشانههای افسردگی هم باشید و تلاش کنید که فرزندتان فعالیتهای معمول کودکان مثل ورزش کردن و مهمانی رفتن با دوستانش را ادامه دهد. سعی کنید رابطه دوستانه و خوبی با او داشته باشید و از این صمیمیت استفاده کنید تا کنارش باشید و بتوانید او را درست راهنمایی کنید. البته چون به بلوغ رسیده انتظار نداشته باشید که مثل یک بزرگسال رفتار کند. یادتان باشد که او هنوز کودک است. به او کمک کنید. او را راهنمایی کنید. سعی کنید به سؤالاتش در حد سنش جواب واقعی بدهید تا بتواند با بدن جدید خودش سازگار شود.
نقش والدین در برخورد با بلوغ زودرس
- حفظ آرامش و عدم سرزنش
مهمترین واکنش والدین در مواجهه با بلوغ زودرس باید آرامش و پذیرش باشد. کودک هیچ تقصیری ندارد و ترس یا شرمندگی والدین میتواند احساس ناامنی ایجاد کند. - آموزش و گفتوگوی صادقانه
والدین باید به زبان ساده و صمیمی با کودک درباره تغییرات بدنش صحبت کنند. این گفتوگو باید با توجه به سن و درک کودک تنظیم شود و همراه با احترام و بدون قضاوت باشد. - نظارت بر رسانه ها و محتوای دیداری
دسترسی به فیلمها، بازیها یا شبکههایی که مفاهیم بزرگسالانه دارند، باید محدود و مدیریت شود تا ذهن کودک بیش از حد زود با مفاهیم جنسی درگیر نشود. - اصلاح تغذیه و سبک زندگی
داشتن رژیم غذایی سالم، پرهیز از فستفود ها، نوشابه ها و خوراکی های صنعتی، ورزش منظم و خواب کافی همگی به تعادل هورمونی کمک میکنند. - همراهی روان شناختی
کودکانی که دچار بلوغ زودرس میشوند، گاهی دچار بحران هویتی یا اختلالات اضطرابی میشوند. مشاوره روانشناس کودک در این مواقع بسیار مؤثر است.
عوامل بلوغ زودرس
عوامل زیادی در شروع بلوغ زودرس دخیل است و عواملی همچون ژنتیک، موقعیت جغرافیایی، تغذیه، وضعیت سلامتی، وزن و حتی قد کودکان میتواند در این اتفاقات تأثیرگذار باشد. باید مراقب باشید وزن کودک زیاد نشود چون چاقی و وزن زیاد یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در بلوغ زودرس است. البته گاهی لاغری بسیار زیاد در پسران میتواند احتمال بلوغ زودرس را افزایش بدهد. سعی کنید فراوردههای هورمونی را به کودکان ندهید. هرچقدر بیشتر کودکان اهل ورزش و تحرک باشند و از اضافه وزن آنها جلوگیری شود، این احتمال کمتر خواهد شد. پس سعی کنید حتماً فعالیتهای ورزشی را برای کودکان بیشتر کنید تا تحرک داشته باشند. غذاهای هورمونی یا چرب و یا غذاهایی که باعث تغییرات هورمونی کودکان میشود را حذف یا کم کنید. البته هر چیز که باعث تغییرات هورمونی کودکان شود مثل تلویزیون دیدن زیاد، استفاده از مواد سمی و خوشبو کنندهها یا حتی استفاده از مواد پلاستیکی میتواند باعث بلوغ زودرس شود. پس به تغذیه فرزندتان بسیار اهمیت بدهید و تماشای تلویزیون را هم محدود کنید چون باعث اختلال در تعادل هورمونی میشود. یکی دیگر از عوامل تأثیر گذار در بلوغ زودرس وجود استرس برای کودکان است. پس تا میتوانید مراقب رفتاری که با کودکان دارید باشید تا آنها را دچار استرس نکنید. مواد پلاستیکی کمتری استفاده کنید. میزان شکر را محدود کنید تا از چاقی جلوگیری کنید. غذاهای کنسروی و آماده نخورید. برعکس، خوردن میوه و سبزیجات را زیاد کنید. همچنین آنها باید به اندازه بخوابند. مخصوصاً قبل از خواب استفاده از تبلت و گوشی را محدود کنید چون باعث میشود ترشح هورمون خواب مختل شود و همین اختلال میتواند عامل بلوغ زودرس باشد. اطلاعاتی که قرار نیست کودکان در سنین پایینتر داشته باشند را به او ندهید و مراقب استفاده از اینترنت و فضای مجازی باشید. مصرف ویتامین دی و قرار گرفتن در معرض خورشید برای جلوگیری و آهسته شدن بلوغ زودرس مفید است.
آنچه که اهمیت دارد این است که اگر بلوغ زودرس زود تشخیص داده و ردیابی شود اشکالی در رشد ایجاد نمیکند. در غیر این صورت علاوه بر مشکلات جسمانی و رفتاری و مشکلات اجتماعی و عاطفی دختران و پسرانی که بلوغ را بسیار زودتر از هم سالانشان شروع میکنند و میزان آگاهی نسبت به تغییراتی که در بدنشان رخ میدهد باعث میشود اعتماد به نفس آنها پایین بیاید و خطر افسردگی یا استعمال مواد مخدر را در آنها افزایش دهد. پس راجع به احساساتشان حتماً با آنها حرف بزنید. در کنارشان باشید. رابطه صمیمی و دوستانهای با آنها برقرار کنید و در حد معمول با آنها رفتار کنید. بهدنبال فرصتهایی برای تقویت عزت نفس او باشید. درباره ارزشها و اولویت ها و انتخاب های سالم با او صحبت کنید و قبل از اینکه اطلاعات غلط از دوستان یا فضای مجازی دریافت کند شما به دغدغههای فرزندتان گوش کنید و برای پاسخ دادن به سؤالاتاش آماده باشید. اجازه دهید تجربه کنند و یاد بگیرند و تا زمانی که خطر تهدیدشان نمیکند نگرانشان نباشید. وقتی که با کودک میگذرانید و شادی و خندهای که با هم تجربه میکنید همواره در یادش میماند و از یادآوری این خاطرات خوش با شما لذت میبرد. ساختن خاطرات شیرین در دوران کودکی میتواند کودکان را در مقابل بسیار از آسیب های اجتماعی و ناکامی های دوران بزرگسالی بیمه کند. پس تا میتوانید لحظات شاد و خوشحال را برای فرزندتان زیاد کنید.
وب سایت طنین مانا همراه همیشگی شما برای رشد و آگاهی کودکانتان است.
