هشدار جدی برای والدینی که سکوت کرده اند
مقدمه
تربیت جنسی ضرورتی بالایی بر رشد کودکان و نوجوانان دارد، که متاسفانه هنوز در اکثر خانواده ها به دلیل مسائل مذهبی و فرهنگی و یا حتی توجیه نبودن در مورد ضرورت بالای این امر نادیده گرفته شده و برای تعلیم آن اهمیتی قائل نمی شوند و همین امر باعث شده که بچه ها در این زمینه بسیا آسیب پذیر باشند و آمادگی کافی برای برای دریافت چنین اطلاعات ارزشمندی را نداشته باشند و بدون دانستن این مطالب رشد کند و نتیجه؟ قرار گرفتن در معرض انواع رفتار های نا مناسب و خطر آسیب آزار جنسی.
ما اینجا با یک حقیقت تلخ رو برو هستیم: تربیت جنسی حتی اکنون هم برای مادر و پدر ها و خانواده ها مثل یک «میانوعده ممنوعه» است؛ مسئله ای که باید زیر فرش پنهان شود و احدی در مورد آن سخن نگوید حال آنکه بازگو کردن این مسئله خطر کمتری از چشم پوشی از آن دارد.
تربیت جنسی، به کودک یاد میدهد با بدن خود آشنا و احساساتش را درک کند و بداند که مرزهای او با دیگران چطور مشخص میشود. در صورتی که کودک در جریان نباشد چه لمس هایی ممنوع هست یا چه رفتارهایی نا مناسب و غیر معقول نمیتواند این موارد را به والدین یا بزرگترها اطلاع دهد و تا زمانی که که ندانستن ادامه دار باشد در معرض خطر جسمی و جنسی هست!
مورد مهم : آموزش تربیت جنسی باید در بستری راحت، صمیمانه و گفتگو محور همراه با مثال و حتی شوخ طبعی انجام شود تا هم بچه ها متوجه آن شوند و هم با صحبت شما ارتباط گرفته و نکات را پر اهمیت تلقی کنند و همچنین سعی کنید در هنگام آموزش مثل معلم دینی برخورد نکنید! بچه ها در این امر حساس نیاز به همدلی و صداقت دارند.
هدف این مقاله ارائه راهکار برای انتقال درست تجربه در عین صمیمیت با کودکان است طوری که والدین بتوانند بدون ایجاد شرم و ترس با فرزندشان صحبت کنند و حس همدلی،در امنیت بودن اعتماد و مهم بودن را برقرار کنند.
آمار واقعی آسیب پذیری کودکان
- ابتلا جهانی اذیت های جنسی : طبق یک بازنگری تحلیلی در سطح جهان، حدودا ۱۹.۷٪ از دختران و ۷.۹٪ از پسران تا قبل از 18 سالگی دچار آزار جنسی میشوند.
- آماری از سال 2023 : نرخ استاندارد تجربه خشونت جنسی (SVAC) در بین دختران ۱۸.۹٪ و در بین پسران ۱۴.۸٪ است. که یعنی دو سوم از قربانیان این حادثه تا قبل از رسیدن به سن 18 سالگی دچار آن شده اند.
- آمار تقریبا درست : فقط در حدود ۱۰٪ از کیس های آزار و اذیت جنسی کودکان به مقامات بالا دست اعلام شده و این گزارش ها هم بطور متوسط دو سال به طول می انجامد.
- عوامل خطر آفرین : اغلب متجاوزین از افراد مورد اطمینان هستند (۹1٪) و در اکثر موارد فرد بارها و بارها آزار خود را تکرار کرده و ادامه میدهد.
آثار آزار جنسی در دوران کودکی
پیامد های ذهنی و روانی طولانی مدت: آزار جنسی در دوران کودکی با بالا رفتن احتمال ابتلا به انواع اختلالات روانی مثل: افسردگی، اضطراب، PTSD، سوءمصرف مواد، مشکلات بینفردی، افت تحصیلی، و مشکلات جسمی (مثلاً بیماریهای مزمن) همراه است .
تبعات اقتصادی : هزینه های مربوط به دریافت خدمات درمانی، اجتماعی و حقوقی، به طور متوسط برای هر قربانی بیش از 80 میلیون تومان برآورد شده. این پیامد در برخی موارد بیش از این میزان و سطح کلان تری برای جامعه محاسبه شده است.
نقش آموزش تربیت جنسی در محافظت و نگهداری کودک
- پایین آمدن آمار بارداری در نوجوانان : این نوع از آموزش میتواند بارداری در سن پایین و بدون آمادگی را تا حدود 60% کاهش داده و در کشورهایی که این آموزش ها در جریان است این روند کاهشی قابل مشاهده است.
- پیشگیری از رفتارای خطر آفرین : نوجوانانی که این آموزش هه را دریافت کرده باشند 50% بیشتر احتمال دارد که رفتار های پر خطر انجام ندهند و برای برقراری ارتباط از وسایل پیشگیری استفاده کنند که آسیب کمتری را متحمل شوند.
- آگاهی بخشی و بالا بردن توانایی ها : این نوع از آموزشهای در قدرت تصمیمگیری، آشنایی با خطر و محافظت و ایمنی را تقویت کرده ؛بنابراین کودکان در برابر آسیب بسیار مصون میشوند علی رغم آن 43% از نوجوانانی که این آموزش هارا دریافت کرده اند در رد کردن پیشنهادات نامناسب موفق نر بوده اند.
- میزان تاثیر بالا در رفتار های محافظت گونه : بررسی 22 برنامه آموزشی نشان داد این افراد با گذراندن این آموزش ها بسیار موفق عمل کرده و در این دوران درصد بیماری ها مقاربتی کاهش چشمگیری در این جوامع داشته است.
- موثر در مدت طولانی : آموزش مکرر و طولانی مدت اثر بسیار خوبی در بهتر شدن عملکرد، پیشگیری شده و تاثیر بسزایی در رفتار های محافظت گونه در طولانی مدت در نوجوانان شده است.
چرا تربیت جنسی از اهمیت بالایی برخوردار است؟
- با بدن خود آشنا شود تفاوت بدن خود با جنس مخالف را متوجه شود و به بدنش احترام بگذارد.
- مرزها را بداند و متوجه شود که چه رفتاری نا مناسب است.
- خود ارزشمندی و خود دوستی خود را تقویت کند
- در هنگام مواجهه شدن با خطر آزار با افراد مورد اعتماد خود صحبت کند
داستانهایی برای آموزش
اگر فرزندتان از این مسئله آگاه باشد که کسی بدون اجازه نمیتواند او را لمس کند وقتی در پارک در حال بازی است و دزدی در کمین استه که طرح رفاقت با اوریخته و اورا با خود ببرد کودکتان مقابل فرد می ایستد و میگوید ( آقا! لطفا دستمو ول کن)
زمانی را تصور کنید که نوجوانتان برای مرور تمرینهای کلاس درسی به خونه دوستش دعوت میشه و با این جمله روبرو میشه: «یه بازی هیجان انگیز و جدید یادگرفتم که میخوام امروز با هم انجام بدیم ولی کسی نباید این بازی رو یادبگیره این یه رازه!» اگر نوجوان شما در این زمینه آموزش ندیده باشه استقبال میکنه و فکر میکنه این بازی طبیعیه با قوانین خاص که بین خودشون هست و بسیار اسرار آمیزه و بعد از مدتی پیامدهای روانی که دچارش میشه ممکنه افسردگی، اضطراب، احساس گناه، مشکل در برقراری ارتباط و کاهش اعتماد بنفس باشه.
ولی فکر نکنید که این سناریو یک مثال سادست و احتمال رخ دادنش کم خواهد بود!
(جمله ی معروف شاید برای شما هم اتفاق بیوفتد در مورد هر خانواده ای صدق خواهد کرد) هنگامی که کودک شما در این زمینه هشدارهای لازم از سمت شمارو دریافت کرده باشد و آگاه باشد ، واکنشش نسبت به این گزاره ها به این شکل خواهد بود: «نه، ایم کار درستی بنظر نمیاد، من انجامش نمیدم/ از این بازی خوشم نیومد لطفا دیگه راجبش صحبت نکن!» و همین جملات به ظاهر ساده باعث تشکیل آجرهایی برای ساخت یک دیوار محکم در برابر آسیب ها و خطرات می شود.
از روش های درست و اصولی آموزش قدم به قدم مهارت نه گفتن و شناخت مرزهای بدن است.
خطر اعتماد بیش از اندازه
بیشتر سوء استفادههای جنسی توسط افراد خیلی نزدیک و امن برای فرزندتون پیش میاد افرادی که اعتماد خانواده رو جلب کرده و مهر و محبت بساری در دل بچه ها میکارند؛ خاله، عمو، مربی مدرسه، حتی دوست نزدیک خانواده. این افراد اغلی مانند امین زندگی شما رفتار کرده و افکار خود را پنهان نگه میدارند و کودکان بخاطر حس خوشایند و اعتمادی که دارند ممکن است رفتارهای آنهارا به دل نگرفته یا طبیعی جلوه داده و در مورد آن با والدین خود صحبت نکنند.
البته لازم به ذکر است این افراد در کمین؛قبلا تایم زیادی رو به اثبات خودشان و یا با پیشنهاد نگهداری از کودک در تایمهای شلوغ والدین و سعی در خرید اغراق آ»یز هدایا برای کودک میکنند
پیامدهای روانی این موضوع ممکن است تا سالهای طولانی همراه فرزندتان باشد پس این موضوع را جدی بگیرید و به هرکسی اطمینان نکنید!
چگونه آموزش تربیت جنسی را آغاز کنیم؟
جواب های ساده صمیمی و صادقانه همراه با کمی شوخ طبعی
نکته مهم: اگر هنوز خودتان برای آموزش آماده نیستید یا نمیدونید چطور بیان کنید که به زیبایی این مفهوم رو به فرزندتون آموزش بدید جای نگرانی نیست، کمک گرفتن از متخصص، دیدن فیلم های مرتبط یا تهیه کتاب هایی مناسب در زمینه میتوانند به شما در آموزش این امر خطیر کمک کرده و یادگیری در عین آرامش را فراهم میکند.
استفاده از کتابها و داستانها
داستان ها ابزار بسیار درستی برای یادگیری هستند چرا که بچه ها با شخصیت های داستان ارتباط گرفته و از آنها تقلید میکنند.
پیشنهاد کتاب: مجموعه 4 جلدی تربیت جنسی (مطالب بسیار آموزنده همراه با پرسش و پاسخ و روان و جذابی دارد.)
این پک 4 جلدی شامل :
- درسا بوس نمیده – آموزش مهارت نه گفتن
- رازهای تو چه رنگی – شناخت افراد امن زندگی
- احساسات من – یادگیری احساسات و نحوه بکارگیری درست آنها
- بدن تو گنجه – یادگیری حریم جنسی و جسمی
بازیها و فعالیتهای تعاملی
فعالیت های عملی به شدت برای کودکان جذاب است و یادگیری سریعتری به همراه دارد.
مثال : بازی حریم شخصی من
هر بچه یه دایره دور خودش رو زمین میکشه مثل یک حبابو به دیگران اجازه ورود به این حباب رو نمیده
این حباب در واقع مرز کودکه که یاد میگیره اجازه ورود افراد رو خودش تعیین بکنه؛ در واقع هدف این بازی آموزش مهارت نه گفتن و تعیین مرزهاست که فرزندتون بسیا راحت و ساده اونو یاد میگیره.
البته ترکیب بازی و داستان توام باهم روند جذاب و سریعتری رو به همراه داره.
آموزش جنسی بر اساس مراحل مختلف رشد
| توضیحات تکمیلی | اصول اصلی آموزش | گروه سنی |
| کودک در این بازه سنی متوجه میشود که بدنش متعلق به خودش است و میتواند در مورد نزدیک شدن ها و لمس ها نظر بدهد. | -آموزش دقیق اندام ها و نامگذاری برای ارتباط بهتر. – یادگیری اینکه بدن مال خودشه و مجوز دادن به افراد برای لمس ها از طرف خودش. | 3-5 سال |
| در این بازه سنی کودکان ارتباطات اجتماعیشان بیشتر شده و باید افراد امن را شناسایی کنند. | -آموزش حریم جنسی و جسمی و تعلیم تفکیک رفتار های مناسب از نا مناسب. -صحبت در موردناراحتی و گزارش به پدر و مادر یا بزرگتر مورد اعتماد. | 6-9 سال |
| در این دوران کودک بخاطر تغیرات جسمی دچار شوک و سردرگمی می شود برای کمک به آرامش و سلامت روان گفتگو بسیار کمک کننده خواهد بود. | -شناخت دوره بلوغ و تغییرات آن و صحبت در مورد احساسات. – صحبت در مورد جنسیت و تفاوت های آن و کم کم آغاز صحبت در مورد روابط. | 10-13 سال |
| در این دوران نوجوان نیاز دارد که حس استقلال و آزادی خود را کشف کرده بر این مبنا حرکت کند و در این راستا مسئولیت پذیری را یاد بگیرد. | -آموزش رفتار و روابط عاطفی مناسب و سالم. -آموزش استفاده از فضای مجازی بطور مسئولانه.
| 14-18 سال |
کودکان سوال میپرسند و والدین جواب میدهند
بهتر از سوالات کودکان را صادقانه، بدون حاشیه رفتن ، صمیمانه و بر مبنای فهم و سن او پاسخ دهید.
کودک : (چرا بچهها شبیه هم نیستند؟)
والد : «همه ما شبیه مداد رنگی هستیم؛ بعضی از ما بلندتر هستند بعضی ها کوتاه تر بعضی سفید و بعضی سبز و همه این مدلها عادی و خوب هست.
کودک : (اگر یه وقتی یکی منو بدون اجازه بوس کرد یا لمس کرد چیکار کنم؟)
والد : همون لحظه به فرد بگو که اینکارش تو رو ناراحت کرد و این بدن متعلق به توست و کسی نمیتونه بدون اجازه تو لمسش کنه و بعدش هم حتما بیا و به من بگو.
یکبار دیگه راه های محافظت از کودک رو مرور کنیم
- ایجاد فضای امن و پذیرا: گفتگویی ترتیب بدید که در اون پیش داوری و عدم انعاف جایی نداشته باشه.
- از تایم های عادی در روز برای آموزش و مرور مطالب غافل نشوید: وقت لباس پوشیدن، در موقعیت تماشای تلوزیون یا در زمان شستن دستها.
- تکیه بر منابع آموزشی و تخصصی: استفاده از ابزارهایی مثل کتاب، بازی آموزشی، فیلم و کمک گرفتن از مشاور.
- رابطه صمیمانه با کودک: این امر باعث می شود که فرزندتان به شما اعتماد کرده و عمده مسائلی که برایش پیش می آید را یا شما در میان بگذارد.
- پیشگیری و نه درمان! : نظارت دقیق و نامحسوس در حین آموزشهای درست.
جمع بندی؛ 5 قدم طلایی
- داستان و فیلم مورد علاقه و مناسب بازه سنی کودک برایش خوانده و با او همراه شوید.
- انواع بازی های ساده در مورد شناخت مرزها و مهارت نه گفتن را همگام باه او تمرین کنید.
- هیچگاه سوال کودک را بی جواب نگذارید و از پاسخ های بسیار طولانی،مبهم و گمراه کننده بپرهیزید.
- خودتان هم برای آموزش این مطالب کمک بگیرید و مطمئن شوید که که بهترین آ»وزش رئ در اختیار فرزندتان قرار میدهید.
- هر روز دقایقی را برای تعامل با فرزندتان داشنه باشید و در زمان های مناسب مطالب را باهم به زبان ساده و یا شعر مرور کنید.
با رعایت این نکات مهم و به ظاهر ساده نه تمها آموزش درست را به فرزندتان منتقل میکنید که همزمان روی اعتما به نفس و خود دوستی و خود ارزشمندی او تاثیر گذاشته و فردی مسئول، با اقتدار و متعهد را برای آینده تربیت خواهیدکرد.
نکته پایانی
این آموزش ها نه فقط یک وظیفه برای والدین است بلکه مانند یک ابزار قدرتمند مصونیت عمل کرده و کودک را در طولانی مدت در برابر آسیب های جسمی،جنسی و روانی محافظت می کند.
با صبر و حوصله و شوخ طبعی و اختصاص دادن وقت خود برای آموزش ، فرزند خود را تا مدت طولانی بیمه کرده و بصورت کاملا ساده و کاربردی او را برای مواجهه با جهان واقعی آماده کرده اید.
این یکی از کم خرج ترین و بهترین سرمایه گذاری های شما برای فرزندتان خواهد بود.
نویسنده این مطلب : خانم فائزه صیفوری
